Yediklerimiz Helal Olsun

Neden Helal Gıda

Helal, yasal anlamına gelen Arapça bir kelime olup bir Müslümanın hayat standardının olmazsa olmazıdır. İnsanoğlu hayatını veya yaşam şeklini kendi inanç sistemi ve dini vecibelerine (dini inancı ne olursa olsun) uygun bir şekilde yerine getirmek ister. İnanan bir Müslüman, Allah’ın Kur’anda bildirdiği şekilde hayatını, inanç sistemleri ile iç içe gerçekleştirmek arzusundadır. Hayatını anlamlandırma düşüncesi içerisinde en önemli vurgu, Allah ve insanın konumları etrafında döner.

Hayatının İslam inancı üzerine kuran dindar Müslümanlar helal ve haramlarını yaratanın emir ve tavsiyelerine göre ayarlar ve hayatını ona göre devam ettirir. Allah (c.c.)’ın helal kıldığı tertemiz nimetler haram yapılamaz ve haram kılınanlar da helal sayılamaz. Haram gıdalar, kişinin maddi hayatını ve sağlığını bozmakla kalmayıp manevi hayatını ve dolayısıyla psikolojisini de bozabilmektedir.

Müslümanlar, öncelikle dünyada varlık nedenlerinin ve bulundukları ülkelerde bulunma sebeplerinin Allah’ın kendilerinden istediği yaşam tarzına uygun olarak yaşamak olduğuna inanmaktadırlar. Özellikle, dini duyarlığa hassas olan Müslümanlar çoğunlukta yaşadığı ülkelerde hatta azınlıkta olduğu bir ülkede bile yediği-içtiği şeylerin helal ve temiz olup olmadığını bilmek ve ona göre davranmak istemektedirler. Türkiye’de üretilip pazara sunulan her gıda helal ve temiz olmayabilir. Ayrıca, helal rızık ve helal lokma tüketmek İslam inancının bir gereğidir. Ayrıca bu bir insani ve İslami haktır.

Ayet ve Hadislerle Helal-Haram Gerçeği

Gıdanın helal olması Helal gıda konusu asırlar önce birçok Ayet-i Kerime ve hadisi şeriflerde belirtilmektedir. Yüzyıllar önce Kuran-ı Kerim’de yer alan ve halk arasında “helal gıda” olarak bilinen dini kurallara uygun gıdadır. İslami usullere göre hazırlanan gıdaların sahip olması gereken özelliklerini, kesim usullerini ve kullanılan katkı maddelerini içine alan bir tanımlamadır. Helal gıda ayrıca Müslüman tüketiciler için Allah tarafından izin verilmiş gıda olup çiftlikten çatala kadar tümüyle İslâmî kurallara uygun olarak hazırlanan gıdayı ifade eder.

İnsanı temiz ve Müslüman olarak yaratan Allah (c.c.) onun için temiz yiyecekler de yaratarak birçok ayeti kerimede hem insanlığa hem iman edenlere hem de bütün Peygamberlere böylece bütün insanlığa seslenerek helal, hoş, sağlıklı ve temiz gıdaları tüketmeleri ve pis, zararlı, çirkin, haram olan her şeyden uzak durmalarını emretmiştir (Bakara, 57). Çünkü Müslüman’a sadece temiz ve güzel yiyecek ve içecekler helâldir. “Sana, kendilerine neyin helâl kılındığını soruyorlar. De ki: ‘Size iyi ve temiz şeyler helâl kılındı” (Maide,4-5). Kur’an’da yüce Allah her defasında kural koyucunun kendisi olduğunu ve kendisine iman edenlerin Kur’ani kurallarına uyulması gereğini birçok ayette bildirmektedir. Bu İlahi emirlerden bazıları; “De ki: Pis olan şeylerin çokluğu hoşunuza gitse de pis olanla temiz olan eşit olmaz. O halde, ey akıl sahipleri! Allah’tan sakının ki, kurtuluşa eresiniz” (Mâide, 100); “Ey iman edenler! Size rızık olarak verdiğimiz şeylerin iyi olanlarından yiyin” (Bakara, 172); “Ey peygamberler! Temiz ve helal olan şeylerden yiyin” (Mü’minûn, 23/51); “O Peygamber onlara iyiliği emreder, onları kötülükten meneder, onlara temiz şeyleri helal, pis şeyleri haram kılar” (A’râf, 157). Bu; bazı şeylerin pis, kötü ve zararlı olduğu, dolayısıyla onları yemenin ve içmenin Müslümana zarar vereceği manasına gelir. Kuran-ı Kerim’de “Allah’ın size helal kıldığı temiz şeyleri haram edip yasaklamayın ve sınırı da aşmayın. Çünkü Allah sınırı aşanları sevmez” (Maide, 87) belirtilmektedir. Domuz eti, ölmüş hayvan, Allah’tan başkası adına kesilen, boğulmuş, darbe sonucu ölmüş, yüksekten düşerek ölmüş, boynuzlanarak ölmüş ve yırtıcı hayvan tarafından parçalanmış hayvanlar ile dikili taşlar üzerinde boğazlanan hayvanlar. Size ölü hayvan, kan, domuz eti, Allah`dan başkası namına kesilen hayvan, boğulmuş, vurulmuş, yukarıdan yuvarlanmış ölmüş hayvanlar haram kılındı (Maide, 3).

Bu ayetlerden bazıları ise şöyledir: “Ey insanlar! Yeryüzünde bulunan şeylerin helal ve temiz olanlarından yiyiniz. Şeytanın adımlarına uymayınız. Çünkü o size apaçık bir düşmandır (Bakara, 168). Ey iman edenler! Size kısmet ettiğimiz rızıkların hoş ve temiz olanlarından yiyin ve Allah’a şükredin (Bakara, 172). Ey Peygamberler, pak ve helal gıdalardan yiyiniz. İyi ve hayırlı işler yapınız. Çünkü ben sizin yaptıklarınızı bilirim (Müminun, 51). Üzerine Allah’ın adı anılmadan kesilen hayvanlardan yemeyin. Kuşkusuz bu büyük günahtır (Enam, 121).

Kuran’dan ayetlerin yanında son peygamber Hz. Muhammed (s.a.v.) de Müslümanların helal lokma yemeleri ve içmeleri üzerinde önemle durmuş ve haramdan kaçınmaları için her türlü örnek uygulamaları bizatihi kendi örnek hayatında göstermiştir. Onun sünneti, bu konuda Müslümanlara aydınlatıcı bir yol ve rehber olmuştur. Bir hadiste Resul-i Ekrem (s.a.v.) şüpheli olduğu belli olanlar için şöyle buyurmuştur. “Şüphesiz ki helal belli, haram da bellidir. Bu ikisi arasında çok kimselerin bilmedikleri şüpheli şeyler vardır. Her kim şüpheli şeylerden korunursa, dinini ve namusunu korumaya talip olmuş demektir”. Şüphesiz ki Allah sizin şifanızı size haram kıldığı şeylerde kılmamıştır (Buhari-İbni Mes’ud).

Yukarıdaki ayet ve hadislerden anlaşıldığına göre Müslümanlara, çok az bile olsa alkollü içkilerin tüketimi yasak edilmiştir. Şarap ve bira gibi alkollü içkiler, diğer ürünlere aroma verici olarak veya pişirme esnasında katılmamalıdır. Çok az dahi olsa alkollü bir içkinin herhangi bir gıdaya her ne amaçlı olursa olsun ilave edilmesi onun da haram kılınmasına neden olur ve dolayısıyla bu gıda helal olmaktan çıkmaktadır. Bu yüzden aşçılar ve şefler, helal ürünlerin hazırlanmasında bizatihi alkol veya kısmen de olsa alkol içeren bir katkı maddesi kullanımından kaçınmalıdırlar. Din duygusu ve Allah saygısının zayıfladığı, ahlakın bozulduğu toplumlarda yaşayan ve helal kazanmak, helal yemek ve içmek isteyen Müslümanların "helal yiyecekler ve içecekler" konusunda dikkatli ve titiz olmaları gerekmektedir.

Şarap ile ilgili “Ey iman edenler! Şarap, kumar, dikilen taşlar (putlar) ve fal ve şans okları şeytan işi birer pisliktir. Bunlardan uzak durun ki, kurtuluşa eresiniz” (Maide, 90) diye buyurmaktadır. Bu konu ile ilgili bir hadiste ise; Peygamberimiz (s.a.v.) “Sarhoşluk veren şeyin çoğu ve azı haramdır” buyurmaktadır (Ebû Dâvûd, Eşribe, 5; Tirmizî, Eşribe, 3).

Yediklerimiz helal olsun:

Yukarda verilen birçok ayet ve hadisle nelerin yenilebileceği ve helal oldukları apaçık olarak belirtilmektedir. Ancak günümüzde tüketilen gıdaların helal olması konusunda birçok kuşkular vardır. Onun için tüketilecek olan gıdaların ne kadar güvenilir ve helal olduğu konusunda mümkün olduğunca emin olunması gerekmektedir. Bu yüzden tüketilen gıdaların ne kadar helal olduğu konusunda aşağıda verilen kuşkulu maddelere özellikle dikkat edilmelidir. Gıdanın helal olabilmesi bakımından temel endişelere neden olan konular, gıda katkı maddeleri, enzimler, emülsiyon yapıcılar, hormonlar, genetiği değiştirilmiş organizmalar, alkol kullanılıp kullanılmaması ve gıda işleme yöntemleri konuları en önemli başlıklardır. Yediklerimizin ne kadar helal olduğu konusunda;

  1. Yenen etlerin gerçekten helal kesim kurallarına uygun olarak kesilip kesilmediğine,
  2. Helal et ürettiğini iddia eden firmaların helal belgesini gerçekten güvenilir bir helal belgesi veren firmadan alınıp alınmadıklarına, üretimlerinin şeffaf olup olmadığına
  3. Helal et sattığını iddia eden kasapların bu etleri neren satın aldıklarına ve ne kadar güvenilir ve bu işi ne kadar helal olarak yaptıklarına,
  4. Helal et satılan yerlerde domuz ürünleri satılıp satılmadığına,
  5. Süpermarketlerde satılan hazır gıdaların içinde E kodlu katkı maddelerinin hangilerinin helal olup olmadığına,
  6. Restoranlarda yemek yemesi durumda etlerin gerçekten helal olup olmadığına,
  7. Hazır gıdaların şüpheli katkı maddelerinin kullanılıp kullanılmadığına,
  8. Jelatin gıda endüstrisinde çok geniş bir yelpazede kullanılmaktadır. Jelatin, sığır, domuz, balık gibi hayvanların yan ürünlerinden elde edilir. Gıda üretiminde jelatin yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu jelaltin kaynağının ve üretim yönteminin helal olup olmadığına,
  9. Gıda üretiminde domuz yağı kullanılıp kullanılmadığına, önemle DİKKAT edilmelidir.

Temiz ve Helal ürün üretim ve satışında üretici ve satıcılar kadar şuurlu, duyarlı  ve sorgulan müşteri olmak önem arz etmektedir. Aksi halde helal sertifikaları bizleri mesuliyetten kurtarmayacaktır.